We Build The Future
pl   en   
rotator1 rotator2 rotator3 rotator4 rotator5

Rezydencja hrabiego Raczyńskiego – plac Małachowskiego 2 - Historia kamienicy

1/8/2012

Małachowskiego 1

Kamienica Raczyńskiego przy placu Małachowskiego 2, przykład monumentalnej architektury warszawskiej początku XX wieku wzorowanej na budownictwie Petersburga, wyróżniała się na tle innych warszawskich budynków z tego okresu bogato przeszklonym parterem mieszczącym luksusowe lokale sklepowe. Przebudowany po zniszczeniach wojennych budynek podlega aktualnie realizowanej przez Hochtief Development Poland gruntownej odnowie i modernizacji, które przywrócą mu pierwotny kształt architektoniczny i dawną świetność.

Początkowo w tym miejscu znajdowała się wybudowana w 1848 r. według projektu Franciszka Marii Lanciego dwupiętrowa kamienica Krasińskich, powstała na terenie ogrodów pałacu Czapskich. Kiedy w 1867 r. została przebita ulica hr. Berga (obecnie Traugutta), łącząca Mazowiecką z Krakowskim Przedmieściem, kamienica Krasińskich uzyskała trzyosiową elewację od strony nowej ulicy; w 1869 r. nadano jej numer policyjny Mazowiecka 20. W latach 80. XIX wieku wzdłuż ulicy Berga Krasińscy wybudowali kamienicę stykającą się z budynkiem na Mazowieckiej. W 1887 r. wdowa po Władysławie Krasińskim (synu poety Zygmunta Krasińskiego) wyszła za mąż za Edwarda Raczyńskiego. Ich syn Edward w 1909 r. został właścicielem pałacu i posiadłości przy Mazowieckiej, po bezpotomnej śmierci ordynata Adama Krasińskiego. Kamienicę rozebrano w 1907 r. w związku z przygotowywaniem terenu pod budowę nowego domu.

Nową kamienicę Edwarda Raczyńskiego o obecnym adresie plac Małachowskiego 2 wybudowano w latach 1907-1910 dla mieszkającego w pobliskim pałacu Czapskich Edwarda Raczyńskiego z przeznaczeniem na olbrzymie biblioteczne i artystyczne kolekcje (znane jako Biblioteka Ordynacji Krasińskich) byłych właścicieli pałacu przy Krakowskim Przedmieściu – rodzin Sieniawskich, Czartoryskich, Małachowskich, Czapskich i wreszcie Krasińskich. Ostatecznie jednak cenne zbiory zostały umieszczone w gmachu przy ulicy Okólnik, a dom przy placu Małachowskiego przeznaczono na ekskluzywną kamienicę dochodową ze sklepami w przyziemiu i mieszkaniami na wyższych piętrach. Od nazwiska projektanta Jana Heuricha syna kamienicę zwano Heurichowską. Narożny budynek o sześciu wysokich piętrach miał od strony ulicy Berga (na styku ze starszą kamienicą) trójosiową elewację, która w dalszej części rozszerzała się do pięciu osi. W części północnej (dotykającej pałacu Kronenberga) połączony był z dawną oficyną budynku Krasińskich. Kamienica miała konstrukcję ceglaną, a na parterze i piętrze żelbetową, z ogniotrwałymi stropami. Niski wielospadowy dach był ukryty za attykami. Wystrój elewacji frontowych został utrzymany w stylu późnoklasycystycznym (empirowym), typowym dla wielu budynków wznoszonych w tym czasie w Petersburgu. Elewacja od strony placu miała szesnaście osi, a elewacja od ulicy Berga trzy. Obie elewacje połączono jednoosiowym ściętym narożnikiem. Na pierwszym piętrze narożnika znajdował się wspaniały lampion wykuty w brązie. Dwie dolne kondygnacje obu elewacji wypełnione były olbrzymimi witrynami sklepowymi. Witryny parteru i antresoli rozdzielono fryzami przewidzianymi jako miejsce na szyldy reklamowe. Na piątej osi elewacji od strony placu usytuowany był przejazd bramny. Pomieszczenia sklepowe mieściły się na parterze, antresoli i na trzeciej kondygnacji. Trzy pozostałe piętra zajmowały apartamenty. Wkrótce po zbudowaniu kamienicy znalazły w niej swoje siedziby trzy firmy: Magazyn Mebli Z. Szczerbiński i S-ka, którego wnętrza zaprojektował Edward Trojanowski, sklep z instrumentami chirurgicznymi Alfonsa Manna, salon kapeluszy i Magazyn Bławatny Edmunda Makowskiego. Od 1911 r. działała tutaj też szkoła żeńska prowadzona przez Janinę Tymińską. Na każdej kondygnacji mieszkalnej (piętra od czwartego do szóstego) znajdowały się po dwa apartamenty. Apartament północny składał się z obszernego przedpokoju, salonu, jadalni, dwóch gabinetów, „kwietnika” (ogrodu zimowego), dwóch sypialni, dwóch służbówek, kuchni, spiżarni, łazienki z WC, ubikacji dla służby i sieni od strony schodów kuchennych. Apartament południowy (narożny) miał, poza wymienionymi pomieszczeniami, dodatkową trzecią sypialnię oraz pokój kredensowy i pokój nauczycielki. W roku 1916 placowi przed Zachętą nadano imię Stanisława Małachowskiego. Kamienica Raczyńskiego uzyskała wtedy nowy adres: plac Małachowskiego 2.

We wrześniu 1939 r. wnętrze budynku uległo zniszczeniu w wyniku pożaru od niemieckich bomb, lecz jego konstrukcja nie została naruszona. Podczas okupacji budynek był siedzibą niemieckiego Arbeitsamtu. Kamienica została uszkodzona, ale nie zniszczona w czasie Powstania Warszawskiego. Jej odbudowę wraz z przebudową prowadzono w latach 1947-1949, przekształcając budynek w biurowiec Ministerstwa Poczt i Telegrafów. Zamurowano wówczas witryny sklepowe, zastępując je zwykłymi oknami. Całkowicie zostało przeprojektowane wnętrze, a przejazd bramny zamieniono na hol głównego wejścia. Zlikwidowano również wejście narożne. Od strony Traugutta (na miejscu zburzonej kamienicy) dobudowany został pięcioosiowy segment, ściśle powtarzający wystrój elewacji starszej części. W latach 90. XX wieku odtworzono brązową latarnię w narożniku. W wyniku przebudowy na biurowiec kamienica zatraciła swój pierwotny charakter.

Źródło: Miesięcznik Stolica 05/2012

Kontakt dla Mediów

Katarzyna Mazurkiewicz
+48 504 111 005
k.mazurkiewicz@kulczykinvestments.com